پایگاه خبری فولاد ایران - عربستان سعودی در حال بازنویسی نقشه بلندپروازانهترین پروژه شهری تاریخ خود، «نیوم»، است. این پروژه ۸.۸ تریلیون دلاری که روزی نماد جاهطلبی بیحد ریاض برای گذار از اقتصاد نفتمحور بود، اکنون در برابر واقعیتهای سخت اقتصادی، از جمله درآمدهای نفتی پایینتر از حد انتظار و هزینههای سرسامآور ساختوساز، سر فرود آورده است. نتیجه، یک تغییر جهت استراتژیک بزرگ از رؤیاهای آرمانشهری به سمت تمرکز بر پروژههای کاربردیتر و دارای توجیه اقتصادی فوریتر است.
طبق گزارش اویل پرایس، تناقض اصلی در هسته این بازنگری نهفته است: بودجه پروژهای که قرار است وابستگی به نفت را کاهش دهد، خود کاملاً به نفت وابسته است. زمانی که قیمت نفت به سطحی پایینتر از میزانی که در برنامهریزی اولیه «چشمانداز ۲۰۳۰» پیشبینی شده بود، سقوط کرد، ظرفیت مالی عربستان برای تأمین همزمان چندین پروژه غولآسا تحت فشار قرار گرفت. این امر محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی را وادار کرد تا دستور بازبینی گستردهای در مقیاس و زمانبندی نیوم صادر کند.
این بازبینی به معنای تعهدی مجدد، اما واقعبینانهتر، به چشمانداز ۲۰۳۰ است. پروژهها نه بر اساس آرمانهای اولیه، بلکه بر اساس توانایی آنها در ایجاد درآمد، جذب گردشگر یا همسویی با استراتژی کلان انرژی کشور اولویتبندی شدهاند:
«خط» (The Line)، نماد اصلی نیوم که قرار بود شهرنشینی آینده را متحول کند، به فاز آزمایشی کوچکی به طول حداکثر ۵ کیلومتر (به نام «مارینای پنهان») کاهش یافته است. از رؤیای شهر ۱۷۰ کیلومتری با ۹ میلیون سکنه، تنها بخش کوچکی تا سال ۲۰۳۰ محقق خواهد شد و تمرکز آن به سمت ایجاد یک قطب فناوری کاربردی معطوف شده است.
پروژه هیدروژن سبز نیوم که تا ۸۰٪ پیشرفت دارد، به عنوان استثنا به پیشرفت خود ادامه میدهد. دلیل این امر، همسویی مستقیم آن با منافع اقتصادی آینده عربستان است؛ چرا که هیدروژن و آمونیاک سبز میتوانند به جریانهای جدید درآمدی صادراتی تبدیل شوند.
پروژههای دیگر سرنوشت متفاوتی یافتهاند: پیست اسکی تروجنا کوچک شده و با تأخیر مواجه است، جزیره لوکس سنداله با ابهام در زمانبندی و مقیاس مواجه است، و آسمانخراش مکعبی «مکعب» در ریاض به دلیل مسائل مالی و حاشیههای فرهنگی به طور کامل متوقف شده است.
در مقابل، پروژههای دارای ماهیت فرهنگی و هویتی مانند درعیه و شهر سرگرمی قدیّا به عنوان بخشهای اصلی و غیرقابل تعویق چشمانداز ۲۰۳۰، با سرعت در حال ساختوساز باقی ماندهاند.
درکل، بازنگری در نیوم به معنای مرگ رؤیای مدرنیزاسیون عربستان نیست، بلکه نشاندهنده بلوغ اقتصادی و مدیریت ریسک است. ریاض آموخته است که نمیتوان آیندهای پس از نفت را صرفاً با دلارهای نفتی امروز ساخت. بنابراین، «چشمانداز ۲۰۳۰» در حال تبدیل شدن از یک بیانیه آرمانی به یک نقشه راه عملیاتی و گامبهگام است که انعطافپذیری در برابر نوسانات بازار نفت را در خود جای داده است. آینده نیوم اکنون کمتر به آیندهنگری خالص و بیشتر به محاسبات دقیق مالی، بازده سرمایه و تطبیق با واقعیتهای ژئوپلیتیک انرژی گره خورده است. این پروژه عظیم، همچنان در حال ساخت است، اما طرح نهایی آن احتمالاً بسیار متفاوت از تصویر اولیهای خواهد بود که روزی جهان را شگفتزده کرد.
منبع: Oilprice