پایگاه خبری فولاد ایران - در شرایطی که سیاستهای تجاری و خارجی ایالات متحده، بهویژه پس از بازگشت دونالد ترامپ به قدرت، غیرقابلپیشبینیتر شده است، بسیاری از کشورهایی که پیشتر در جریان جنگ تجاری آمریکا و چین از پکن فاصله گرفته بودند، اکنون مسیر خود را تغییر داده و رهبرانشان را راهی پکن میکنند. به گزارش CNBC، هدف اصلی این سفرها، حفظ کانالهای ارتباطی با چین و بستن قراردادهای اقتصادی در فضایی پرریسک و متغیر در نظام جهانی است.
تنها در ماه ژانویه، دستکم پنج رهبر ملی — از جمله نخستوزیر بریتانیا، کیر استارمر، و نخستوزیر کانادا، مارک کارنی — با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیدار کردهاند. این سفرها از نظر نمادین مهماند؛ چرا که دیدار رهبران بریتانیا و کانادا نخستین سفر در حداقل هشت سال گذشته بوده و سفر نخستوزیر ایرلند در ۵ ژانویه، اولین سفر در ۱۴ سال اخیر محسوب میشود.
چین در دوران همهگیری کرونا مرزهای خود را بسته بود و عملاً از اوایل ۲۰۲۳ دوباره بهطور جدی به روی جهان گشوده شد.
به گفته یوئه سو، اقتصاددان ارشد واحد اطلاعات اکونومیست، این دیدارها نشانه «چرخش راهبردی به سوی چین» نیست، بلکه نوعی «بازتنظیم حسابشده و گزینشی» در واکنش به افزایش عدم قطعیت در سیاستهای آمریکا است. به بیان دیگر، کشورها ترجیح میدهند ارتباط با پکن را حفظ کنند تا اینکه کاملاً از آن فاصله بگیرند.
از زمان آغاز دوره جدید ریاستجمهوری ترامپ، تعرفهها نهتنها علیه چین، بلکه علیه بسیاری از شرکای تجاری آمریکا اعمال شده است. افزون بر این، واشنگتن در ماههای اخیر تلاشهای خود برای افزایش نفوذ در مناطقی چون ونزوئلا، ایران و حتی گرینلند را تشدید کرده است.
این وضعیت فرصتی برای پکن فراهم کرده تا خود را بهعنوان نیرویی «باثباتتر» در نظام جهانی معرفی کند؛ نهفقط شریک کشورهای در حال توسعه، بلکه وزنهای متعادلکننده در برابر سیاستهای تهاجمی آمریکا.
این دیدارها صرفاً سیاسی نیستند. رهبران اغلب با هیأتهای بزرگ تجاری به چین سفر میکنند. در سفر نخستوزیر بریتانیا، نزدیک به ۶۰ شرکت و نهاد فرهنگی حضور داشتند و شرکت داروسازی آسترازنکا از همین فرصت برای اعلام سرمایهگذاری ۱۵ میلیارد دلاری در چین تا سال ۲۰۳۰ استفاده کرد.
در نمونهای دیگر، کانادا در جریان سفر مارک کارنی پذیرفت تعرفه واردات تعداد محدودی از خودروهای برقی چینی را از ۱۰۰٪ به ۶.۱٪ کاهش دهد؛ در مقابل، چین نیز تعرفههای خود بر دانه کلزای کانادایی را پایین آورد.
بازار مصرفی عظیم چین — دومین بازار بزرگ جهان — همچنان جذابیتی است که شرکتهای بینالمللی بهسختی میتوانند از آن چشمپوشی کنند.
در مقابل، رهبران چین از کشورهای بازدیدکننده میخواهند محیطی «منصفانه» برای فعالیت و سرمایهگذاری شرکتهای چینی فراهم کنند. بسیاری از شرکتهای چینی، بهویژه در حوزه خودروهای برقی، بهدلیل کند شدن رشد داخلی، برنامههای توسعه جهانی خود را سرعت بخشیدهاند.
پکن همچنین بهطور فزایندهای بر خودکفایی فناورانه و ایفای نقش مستقل در نظم جهانی تأکید میکند. مقامهای حزب کمونیست چین حتی از «مدلی غیرغربمحور» برای مدرنسازی سخن میگویند که میتواند الگویی جایگزین برای کشورهای در حال توسعه باشد.
با وجود افزایش تعامل با چین، بسیاری از کشورهای بازدیدکننده هنوز آمریکا را بزرگترین شریک تجاری خود میدانند. مجموع تولید ناخالص داخلی کشورهایی که رهبرانشان در ژانویه به چین سفر کردند، حدود ۸.۷ تریلیون دلار است؛ کمتر از نصف تولید ناخالص داخلی چین و فاصلهای چشمگیر با اقتصاد ۲۸.۷ تریلیون دلاری آمریکا.
تنش میان دو اقتصاد بزرگ جهان همچنان پابرجاست. چین نخستین اقتصاد بزرگی بود که به تعرفههای موسوم به «روز رهایی» ترامپ در آوریل ۲۰۲۵ واکنش تلافیجویانه نشان داد. هرچند دو کشور در اکتبر به یک آتشبس تجاری شکننده یکساله رسیدند و قرار است ترامپ در آوریل به چین سفر کند.
موج سفر رهبران جهان به پکن نشاندهنده چرخش کامل به سوی چین نیست، بلکه تلاشی حسابشده برای ایجاد توازن در جهانی است که سیاستهای آمریکا در آن ناپایدارتر شده است. کشورها میکوشند هم از مزایای اقتصادی چین بهره ببرند و هم روابط امنیتی و راهبردی خود با واشنگتن را حفظ کنند؛ مسیری باریک که هر لغزش در آن میتواند هزینههای سیاسی و اقتصادی سنگینی به همراه داشته باشد.
منبع: CNBC