پایگاه خبری فولاد ایران - در حالی که کاهش انتشار کربن برای جلوگیری از افزایش بیش از ۲ درجه سانتیگراد دمای زمین نسبت به دوران پیشاصنعتی ضرورتی انکارناپذیر محسوب میشود، اجرای این تحول گسترده انرژی با چالشهای تازهای روبهرو شده است. به گزارش اویل پرایس، پروژههای عظیم انرژی خورشیدی و بادی که ستون اصلی مسیرهای کربنزدایی به شمار میروند، به زمینهای وسیع، زیرساختهای گسترده و پذیرش اجتماعی نیاز دارند؛ موضوعی که در بسیاری از مناطق جهان با مقاومت فزاینده محلی مواجه شده است.
نمونه اخیر این چالشها در شیلی رقم خورد؛ جایی که یک پروژه عظیم انرژی تجدیدپذیر هماندازه یک شهر، پس از یک سال کارزار اعتراضی دانشمندان حوزه نجوم، لغو شد. این پروژه که با نام «INNA» برای تولید هیدروژن و آمونیاک سبز طراحی شده بود، قرار بود حدود ۷۵۰۰ هکتار از اراضی صحرای آتاکاما را اشغال کند. صحرای آتاکاما به دلیل ارتفاع زیاد، خشکی بینظیر و آسمان تاریک، یکی از مهمترین و کمیابترین نقاط جهان برای رصد نجومی است و میزبان برخی از بزرگترین تلسکوپهای جهان، از جمله رصدخانه پارانال متعلق به رصدخانه جنوبی اروپا (ESO)، است.
مطالعهای که از سوی ESO انجام شد نشان داد این پروژه میتوانست آلودگی نوری آسمان بالای رصدخانه را دستکم ۳۵ درصد افزایش دهد و همچنین با افزایش آشفتگی جوی، کیفیت رصد آسمان شب را کاهش دهد. با توجه به اینکه آلودگی نوری هماکنون حدود ۸۰ درصد سطح زمین را پوشانده و هر سال بیش از ۲ درصد افزایش مییابد، مناطق تاریک و بکر مانند آتاکاما بهشدت نادر شدهاند. در نهایت، برخلاف انتظار بسیاری، اعتراض دانشمندان نتیجه داد و پروژه لغو شد.
کارشناسان تأکید میکنند که آلودگی نوری صرفاً یک دغدغه علمی نیست. گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۲۵ هشدار داده است که روشنایی بیش از حد شبانه میتواند الگوهای حیاتی گونههایی مانند خفاشها، پرندگان مهاجر و حشرات را مختل کند، تنوع زیستی را کاهش دهد، چرخههای طبیعی انسان را بر هم بزند و حتی موجب اتلاف انرژی شود. بنابراین، توسعه پروژههای عظیم انرژی تجدیدپذیر میتواند پیامدهای زیستمحیطی فراتر از انتشار کربن داشته باشد.
با این حال، مسئله اصلی همچنان پابرجاست: پروژههای بزرگ خورشیدی و بادی باید در جایی ساخته شوند. در کشورهای توسعهیافته، جوامع روستایی سالهاست در برابر احداث مزارع عظیم بادی و خورشیدی مقاومت میکنند و اکنون در کشورهای در حال توسعه نیز مخالفتها در حال افزایش است. بسیاری از این کشورها سالها میزبان پروژههای عظیم برونسپاریشده بودهاند و اکنون نسبت به پیامدهای زیستمحیطی و اجتماعی آنها حساستر شدهاند.
تحلیلگران معتقدند موفقیت گذار انرژی نیازمند مصالحه است. پروژههای خورشیدی و بادی باید با کشاورزی و جوامع محلی همزیستی پیدا کنند و در عین حال نگرانیهای علمی و زیستمحیطی نیز در طراحی آنها لحاظ شود. حتی برخی از اخترشناسان مخالف پروژه شیلی نیز خواستار لغو کامل آن نبودند، بلکه پیشنهاد جابهجایی آن به فاصلهای دورتر را مطرح میکردند. به نظر میرسد آینده گذار انرژی نه تنها به فناوری، بلکه به توانایی جوامع در یافتن تعادل میان توسعه و حفاظت وابسته خواهد بود.
منبع: Oilprice